Francuska i Španija vode utrku s vatrom: Novi toplotni val prijeti da dodatno rasplamsa najveće požare u posljednjim decenijama

Francuska i Španija bore se s katastrofalnim šumskim požarima koji su već progutali više od 200.000 hektara zemljišta. Novi toplotni val, temperature do 40 stepeni i dugotrajna suša dodatno otežavaju gašenje, dok Evropska unija aktivira mehanizam solidarnosti i šalje pomoć iz više država. Predsjednik Macron – “u goroj situaciji nismo bili od Drugog svjetskog rata”.

Francuska i Španija vode doslovnu utrku s vremenom pokušavajući staviti pod kontrolu katastrofalne šumske požare prije nego što sredinom sedmice Evropu zahvati novi snažan toplotni val, koji bi mogao dodatno otežati gašenje.

Španski ministar unutrašnjih poslova Fernando Grande-Marlaska upozorio je da su ponedjeljak i utorak “apsolutno presudni dani”, jer meteorolozi od srijede najavljuju novi rast temperatura.

Istovremeno, Evropska komisija procjenjuje da bi ovogodišnja sezona požara mogla potrajati sve do početka novembra, što bi predstavljalo jednu od najdužih i najtežih sezona otkako se vode evidencije.

Požari nakon mjeseci ekstremne vrućine

Ovogodišnji požari nisu izbili slučajno.

Njima su prethodili mjeseci neuobičajeno visokih temperatura, rekordni jun te dugotrajna suša koja je gotovo potpuno isušila tlo i vegetaciju širom jugozapadne Evrope.

U francuskoj regiji Gironde, nedaleko od Bordeauxa, ovog ljeta zabilježena su čak 22 dana s temperaturama iznad 35 stepeni Celzijevih, što je stvorilo gotovo idealne uslove za nekontrolirano širenje vatre.

Slična situacija vlada i u Španiji, gdje su višestruki toplotni valovi ostavili ogromna područja potpuno isušene šume i niskog rastinja, pa se požari šire nezabilježenom brzinom.

Naučnici upozoravaju da ovakvi ekstremni vremenski uslovi gotovo sigurno ne bi bili mogući bez klimatskih promjena koje povećavaju učestalost i intenzitet dugotrajnih suša i visokih temperatura.

Španija: najveći požar u historiji zemlje

Požar u planinskom području pokrajine Ávila, zapadno od Madrida, postao je najveći zabilježeni šumski požar u historiji Španije.

Do sada je progutao oko 50.000 hektara, dok su još dva velika požara sjeverozapadno od Madrida povećala ukupnu spaljenu površinu u okolini glavnog grada na približno 70.000 hektara.

Španska vlada saopćila je da je ove godine izgorjelo oko 172.000 hektara šuma, čak šest puta više nego u istom periodu prošle godine.

Premijer Pedro Sánchez upozorio je da se više ne radi o izoliranim katastrofama.

“Ovo je najbolnija manifestacija klimatske krize koja požare čini razornijim, toplotne valove učestalijim, a našu zemlju sve ranjivijom. Ovo više nije izuzetak – ovo postaje pravilo.”

Francuska: požar prijeti Bordeauxu

Ni Francuska nije u boljoj situaciji.

Ogroman požar u departmanu Gironde zahvatio je već oko 42.000 hektara, što ga svrstava među najveće katastrofalne požare u Francuskoj od završetka Drugog svjetskog rata.

Ministar unutrašnjih poslova Laurent Nuñez opisao ga je kao “izuzetno intenzivan i nepredvidiv”, naglašavajući da požar stvara vlastite zračne struje, mijenja pravac kretanja i približava se metropolitanskom području Bordeauxa.

Iz ugroženih područja evakuirano je oko 220.000 stanovnika.

Vatrogasci u okolini mjesta Cestas koriste tešku mehanizaciju kako bi uklanjanjem drveća stvarali zaštitne pojaseve i pokušali zaustaviti širenje plamena.

Od početka godine u Francuskoj je izgorjelo više od 116.000 hektara šuma i vegetacije, znatno više nego tokom cijele prošle godine, kada je opožareno oko 70.000 hektara.

Evropska solidarnost na velikom ispitu

Razmjere katastrofe pokazale su da se nijedna država više ne može sama nositi s ovako velikim požarima.

Nakon što su Francuska i Španija aktivirale Mehanizam civilne zaštite Evropske unije, uslijedila je pomoć iz više evropskih država.

Evropska komisija koordinirala je slanje:

• sedam aviona i četiri helikoptera u Francusku,
• šest aviona i tri međunarodna vatrogasna tima u Španiju,
• stručnih timova EU koji pomažu lokalnim vlastima u području Bordeauxa.

Među državama koje su poslale pomoć nalaze se Italija, Hrvatska, Švedska, Turska i još nekoliko evropskih zemalja koje, uprkos vlastitim požarima, učestvuju u gašenju.

Prema informacijama francuskih vlasti, zemlja raspolaže flotom od 12 aviona Canadair, ali je u ovom trenutku operativno samo sedam letjelica, što dodatno pokazuje koliko su evropske zemlje upućene na međusobnu pomoć tokom ovakvih katastrofa.

Požari se šire brže nego što ih vatrogasci mogu gasiti

Evropska komisija upozorava da se novi požari danas razvijaju mnogo brže nego ranijih godina.

Dok vatrogasne jedinice mogu efikasno reagirati na požare koji napreduju do oko 300 metara na sat, pojedini ovogodišnji požari u Španiji širili su se brzinom od čak šest kilometara na sat, ostavljajući malo vremena za evakuaciju stanovništva.

Dim ugrožava zdravlje stotina hiljada ljudi

Pored same vatre, ozbiljan problem predstavlja i dim koji se širi velikim dijelom jugozapadne Francuske.

Zdravstvene vlasti upozoravaju da je kvalitet zraka znatno pogoršan te posebno pozivaju starije osobe, trudnice, hronične bolesnike i osobe s respiratornim problemima da ostanu u zatvorenim prostorima, zatvore prozore, koriste zaštitne FFP2 maske i izbjegavaju fizičke aktivnosti na otvorenom.

Francuska vlada već je u ugrožena područja distribuirala više od 1,5 miliona zaštitnih FFP2 maski.

Klimatska kriza više nije upozorenje

Evropska komisija najavila je da će u oktobru predstaviti novu, znatno ambiciozniju strategiju prilagođavanja klimatskim promjenama, uz ocjenu da Evropa nije dovoljno pripremljena za posljedice sve učestalijih ekstremnih vremenskih događaja.

Ovogodišnja sezona požara, koja bi mogla trajati do novembra, već sada se smatra jednom od najtežih u modernoj evropskoj historiji, a stručnjaci upozoravaju da bi novi toplotni val mogao dodatno pogoršati stanje u Francuskoj, Španiji, Grčkoj i Italiji.

Francuska požar Španije