U SUSRET 30. GODIŠNJICI OSNIVANJA 501. SLAVNE I 502. VITEŠKE BRIGADE: Besmrtna i Legendarna odbranile Bihać i donijele slobodu

“Formiranje dvije brigade, taj 19. juli, treba zabilježiti kao istorijski čin i datum, pošto formiranje Prve pješadijske bihaćke brigade i Muslimansko-hrvatske pješadijske brigade to zaista i zaslužuje. To mora radovati svakog građanina Bihaća i Bosne i Hercegovine, pošto država bez oružanih snaga i ne može biti država”

Formiranjem tada Prve i Druge bihaćke, a kasnije 501. i 502. brigade bilo je od ključnog značaja i važnosti za odbranu stanovništva i teritorije tadašnje općine Bihać. Osim toga, njihovo osnivanje pridonijelo je i ubrzanom osnivanju drugih brigada na ovom području Bosne i Hercegovine. Povodom 30. godišnjice formiranja bihaćkih brigada, 501. Slavne brdske brigade i 502. Viteške brdske brigade, nekadašnji borci i komandanti okupit će se na svečanoj akademiji kako bi podsjetili na vrijednost njihove borbe, ali i da bi je sačuvali od zaborava.

Pored Dana branilaca, Dan bihaćkih brigada, najznačajniji je datum iz perioda odbrambeno-oslobodilačkog rata kada je u pitanju tadašnja Općina, a danas Grad Bihać. Potrebno je svakako reći, da borci iz Bihaća, svoj doprinos u ratu nisu dali i davali samo u ove dvije brigade, već i kao pripadnici svih drugih jedinica 5. korpusa Armije R BiH, te HVO-a i MUP-a. U drugoj polovini 1992. godine došlo je do organizacionog ustrojstva 5. korpusa Armije R BiH, jačanja njegove organizacijsko formacijske strukture i stjecanja prvih ratnih iskustava u borbama protiv agresora.

Ratni put slavnih brigada
Formiranje manevarskih jedinica ranga brigada predstavlja ključni trenutak za odbranu i oslobođenje Okruga Bihać. Brigade u sastavu 5. korpusa su bile trojne formacije, sastavljene od tri pješadijska bataljona. Naređenjem Štaba vrhovne komande, 29. jula 1992. godine formirana je Unsko-sanska operativna grupa (USOG) kao komanda privremenog sastava, koja je omogućila završetak uvezivanja i organizovanja manevarskih jedinica i pripreme za formiranje 5. korpusa Armije R BiH. U sastav USOG-e tako su, i pored ostalih jednica ušle i 1. bihaćka pješadijska, kasnije 501. Slavna brdska brigada, formirana 19. jula 1992. godine, te 2. bihaćka muslimansko-hrvatska pješačka, kasnije 502. Viteška brdska brigada, formirana također 19. jula 1992. godine.

501. Slavna bihaćka brigada
Naređenjem komandanta Opštinskog štaba teritorijalne odbrane Bihać, 19. jula 1992. godine u Bihaću je formirana 1. bihaćka pješačdijska brigada. Osnov za formiranje bili su do tada već formirani odredi i čete Teritorijalne odbrane (TO). Od odreda TO Ljutoč, formiran je 1. pješadijski bataljon, čiji je prvi komandant bio Edhem Duraković. Od odreda TO Bakšaiš formiran je drugi bataljon, čiji je komandant bio Esad Kuduzović, a od odreda TO Centar formiran je treći bataljon, čiji je komandant bio Hasan Duraković. Brojno stanje brigade na dan formiranja bilo je 85 oficira, 121 podoficir i 1131 borac, ukupno 1337. Na čelu svih njih, kao komandant brigade stajao je tada major Mirsad Selmanović, komandant 1. bihaćke pješadijske brigade.
U samom početku napada srpskih paravojnih formacija na opkoljeni Bihaćki okrug, koji su tokom sljedećih dana dobivali svoj pravi oblik i intezitet brigada je bila sastavljena od mladih dobrovoljaca s područja općine Bihać i pridošlih izbjeglica iz okolne okupirane teritorije.

502. Viteška bihaćka brigada
Naređenjem komandanta Opštinskog štaba Teritorijalne odbrane Bihać, od 19. jula 1992. godine u Bihaću je formirana 2. bihaćka muslimansko-hrvatska pješačka brigada. U sastav ove brigade ušle su slijedeće jedinice: 1. bataljon HVO-a, sa zapovjednikom Petrom Jurićem, 2. bataljon, formiran od odreda TO Vrsta, sa komandantom Adilom Bešićem, 3. bataljon, formiran od odreda TO Prekounje, sa komandantom Seadom Toromanovićem. Brojno stanje na dan formiranja brigade je 83 oficira, 120 podoficira, 1136 boraca, ukupno 1339, a sve je vodio prvi komandant 2. Bihaćke muslimansko-hrvatske bihaćke brigade, tada major Atif Dudaković. Danas nam o 2. bihaćkoj, kasnije 502. Viteškoj brdskoj brigadi govori pukovnik Hamdija Abdić, komandant ove brigade u njenim najsvijetlijim trenucima.

Za prvog komandanta imenovan je major Atif Dudaković dok je za njegovog zamjenika i načelnika Štaba brigade postavljen Vlado Šantić. Sastojala se od komande sa prištabskim i logističkim jedinicama, tri pješadijska bataljona, jedinice za borbenu podršku sa mješovitom minobacačkom baterijom 82 i 120 mm, protivoklopnog mješovitog voda i mješovitog lahkog artiljerijsko-raketnog voda protivzračne odbrane. Prvi bataljon se sastojao od boraca hrvatske nacionalnosti iz naselja oko Bihaća te je zbog toga brigadi i pridodat prefiks hrvatska. Drugi bataljon je formiran od boraca i starješina dotadašnjeg odreda Teritorijalna odbrana Vrsta a treći od boraca najbrojnijeg odreda Prekounje. Iako je 11. novembra 1992. godine Vlado Šantić, nakon formiranja HVO-a Regije Bihać, izdvojio 1. bataljon iz formacijskog sastava brigade, naziv se nije mijenjao sve do 1. aprila 1993. godine kada je odlukom Generalštaba OS RBiH brigada promijenila naziv u 502. brdska brigada.

Odlaskom Ramiza Drekovića sa funkcije komandanta 5. korpusa ARBiH, 1. novembra 1993. godine, dolazi do smjene na vrhu brigade jer prvi komandant 502. Viteške brigade Atif Dudaković postaje komandant 5. korpusa. Na mjestu komandanta brigade zamjenjuje ga Aleksandar Mrenica, a kasnije na čelo brigade dolazi Hamdija Abdić Tigar, koji ju je proslavio.

F. Vojić