AMERIČKA NACIONALNA SIGURNOSNA STRATEGIJA: “Učinimo (krnju) Evropu ponovo velikom”

Neobjavljena, proširena verzija američke Nacionalne sigurnosne strategije otkriva planove administracije Donalda Trumpa o slabljenju tradicionalnih veza sa Evropom, stvaranju novih međunarodnih formata i redefinisanju američke uloge u svijetu.

Najnovija Nacionalna sigurnosna strategija Sjedinjenih Američkih Država označava značajan zaokret u odnosu na ranije dokumente, uključujući i strategiju iz prvog mandata Donalda Trumpa. Pored naglašavanja tradicionalnih porodičnih vrijednosti i jačanja američkog duhovnog i kulturnog identiteta, proširena verzija dokumenta – koja je cirkulisala prije objave službene, neredigovane verzije – donosi dodatne, politički osjetljive elemente.

Ova interna verzija potvrđuje glavne tačke objavljene u javnom dokumentu: strateško nadmetanje s Kinom, smanjivanje sigurnosnog angažmana u Evropi i jači fokus na Zapadnu hemisferu. Ali također uvodi nove koncepte američkog globalnog liderstva i neobične prijedloge za utjecaj na unutrašnja politička i kulturna pitanja u Evropi.

“Make Europe Great Again”

Dok javna verzija Strategije samo poziva na okončanje “stalnog širenja NATO-a”, prošireni dokument detaljnije opisuje kako Washington planira redefinisati odnos prema Evropi. Dokument polazi od tvrdnje da je evropski kontinent izložen “civilizacijskom nestajanju” zbog imigracijskih politika i “gušenja slobode govora”.

Strategija predlaže usmjeravanje američkih odnosa na države čije vlade ili politički pokreti dijele slična ideološka opredjeljenja. Kao prioritetne zemlje navedene su Austrija, Mađarska, Italija i Poljska, uz napomenu da bi cilj bio njihovo “postepeno udaljavanje od Evropske unije”.

Uz to, Strategija predviđa podršku političkim pokretima i kulturnim akterima koji promovišu suverenitet i tradicionalne evropske vrijednosti – uz uslov da ostanu proamerički orijentisani.

Koncept “C5”

Prošireni dokument sadrži i prijedlog formiranja potpuno novog međunarodnog foruma velikih sila, nazvanog “Core 5” (C5). U njega bi ušle Sjedinjene Države, Kina, Rusija, Indija i Japan – zemlje sa populacijom iznad 100 miliona.

C5 bi se redovno sastajao po uzoru na G7, ali bez zahtjeva za demokratskim uređenjem ili ekonomskim statusom kakav se očekuje od zemalja članica G7. Prva tema koju bi C5 trebalo da obradi bila bi sigurnost Bliskog istoka, prvenstveno normalizacija odnosa između Izraela i Saudijske Arabije.

Napuštanje koncepta američke hegemonije

Dok javna verzija NSS-a izbjegava termin “hegemonija”, prošireni dokument otvoreno govori o kraju američke globalne dominacije kao politike.

Prema tekstu, ideja da jedna zemlja može dugoročno upravljati svijetom putem meke moći pokazala se nerealnom, a sigurnosni interes SAD-a ubuduće bi se trebao ograničiti na situacije koje direktno utiču na američke interese.

Na temelju tog zaključka, Strategija se zalaže za povlačenje iz tradicionalne uloge glavnog garantora evropske sigurnosti, istovremeno najavljujući jaču borbu protiv kriminalnih mreža u Latinskoj Americi, posebno onih sa sjedištem u Venezueli.

Novi pristup partnerstvima

Administracija predlaže model saradnje sa “regionalnim šampionima” – državama, pokretima i partijama koje su ideološki bliske Washingtonu ili dijele slične političke interese. Istovremeno, dokument naglašava da Sjedinjene Države ne bi trebale ignorisati ni aktere sa drugačijim političkim pogledima, ako postoji zajednički interes.

Reakcija Bijele kuće

Nakon medijskih izvještaja o postojanju proširene verzije Strategije, Bijela kuća je negirala da postoji bilo kakav dokument osim zvanično objavljenog. Portparolka administracije izjavila je da su navodne “alternativne verzije” proizvod osoba koje “nemaju uvid” u rad predsjednika i njegove savjetnike.

EU SAD Trump