TRANSATLANTSKI ODNOSI NA NOVOM TESTU: SAD žele podijeliti Evropu i ne gledaju blagonaklono na Uniju

Šefica evropske diplomatije Kaja Kallas smatra da američki pristup prema EU u određenoj mjeri podsjeća na taktike koje koriste geopolitički protivnici evropskog bloka – prije svega pokušaj da se države članice potaknu na pojedinačne dogovore s Washingtonom, čime bi se oslabilo zajedničko evropsko djelovanje.

Šefica evropske diplomatije Kaja Kallas izjavila je da Sjedinjene Američke Države nastoje potaknuti podjele unutar Evrope te da u Washingtonu ne postoji posebna naklonost prema Evropskoj uniji. Njena izjava dolazi u trenutku kada su odnosi između dvije strane Atlantika već duže vrijeme opterećeni političkim i trgovinskim nesuglasicama.

U intervjuu za Financial Times Kallas je ocijenila kako je važno razumjeti da su američke poruke prema Evropi posljednjih mjeseci prilično jasne.

„Ono što je važno da svi shvate jeste da su Sjedinjene Američke Države bile vrlo jasne u tome da žele podijeliti Evropu. Ne sviđa im se Evropska unija“, poručila je ona.

Izjava dolazi nakon više od godinu dana političkih i ekonomskih turbulencija u transatlantskim odnosima, posebno tokom drugog mandata američkog predsjednika Donald Trump. Njegova administracija u više je navrata otvoreno kritizirala EU, uvodeći carine pojedinim evropskim zemljama, ali i iznoseći ideje koje su izazvale zabrinutost među evropskim saveznicima – uključujući prijedlog o mogućoj aneksiji Grenland, teritorije koja pripada Danska i dio je evropskog sigurnosnog sistema kroz NATO.

Napetosti su dodatno porasle nakon što je američka administracija ove sedmice pokrenula nove trgovinske istrage protiv EU i niza drugih velikih ekonomija – među kojima su Kina, Indija, Japan, Južna Koreja i Meksiko – zbog navodnih nepoštenih trgovinskih praksi. Ako istrage rezultiraju sankcijama, pogođene zemlje mogle bi se suočiti s novim američkim carinama već tokom ljeta.

Kallas smatra da američki pristup prema EU u određenoj mjeri podsjeća na taktike koje koriste geopolitički protivnici evropskog bloka – prije svega pokušaj da se države članice potaknu na pojedinačne dogovore s Washingtonom, čime bi se oslabilo zajedničko evropsko djelovanje.

Zbog toga je upozorila da države članice EU ne bi trebale pregovarati pojedinačno s američkom administracijom, nego nastupati zajednički. „Kada smo zajedno, tada smo i ravnopravan partner“, poručila je.

Istovremeno je priznala da Evropa u sigurnosnom smislu i dalje u velikoj mjeri ovisi o američkoj vojnoj industriji. Prema njenim riječima, evropske zemlje trenutno nemaju dovoljno vlastitih kapaciteta u području odbrane, zbog čega su primorane kupovati dio vojne opreme iz SAD-a. Ipak, naglasila je da Evropa mora ubrzati ulaganja u vlastitu odbrambenu industriju kako bi dugoročno smanjila tu ovisnost.

Njene poruke odražavaju sve glasniju raspravu unutar EU o budućnosti transatlantskog partnerstva. Kallas je ranije upozorila da Evropa više nije središte američkih strateških prioriteta te da se kontinent mora prilagoditi novoj geopolitičkoj realnosti u kojoj su globalne ravnoteže moći sve nestabilnije.

Drugim riječima, pitanje jedinstva Evrope ponovo je u središtu međunarodne politike – a način na koji će EU odgovoriti na pritiske iz Washingtona mogao bi odrediti oblik transatlantskih odnosa u godinama koje dolaze.

EU SAD