RUSKI UTJECAJ: Ruska pravoslavna crkva proširila djelovanje na 34 afričke zemlje, Više od 350 parohija u tri godine

Ruska pravoslavna crkva od 2022. do 2025. godine proširila je prisutnost na najmanje 34 afričke zemlje, uz snažnu podršku kulturnih, obrazovnih i diplomatskih inicijativa Moskve.

Prema izvještaju američke agencije Bloomberg, objavljenom 16. februara, Ruska pravoslavna crkva (RPC) značajno je proširila svoje djelovanje u Africi od početka ruske sveobuhvatne invazije na Ukrajinu 2022. godine.

Dok je prije tri godine RPC imala samo jednu zajednicu u subsaharskoj Africi – u Južna Afrika – danas djeluje u najmanje 34 afričke države, s više od 350 parohija i zajednica širom kontinenta.

Ranije su afričke parohije RPC-a bile ograničene na Egipat, Tunis i Maroko. U međuvremenu je formiran Afrički egzarhat, crkveno-upravna jedinica zadužena za organizaciju i upravljanje pravoslavnim zajednicama izvan tradicionalnih granica Moskovske patrijaršije.

„Ovo bi moglo predstavljati najznačajnije širenje u historiji naše crkve“, izjavio je Jurij Maksimov, rukovodilac misionarskog odjela Afričkog egzarhata RPC-a.

Broj ruskih pravoslavnih svećenika na kontinentu porastao je na 270. Dio njih ranije je služio u drugim pravoslavnim jurisdikcijama, uključujući i Grčka pravoslavna crkva. Kako navodi Bloomberg, RPC ih je privukla višim primanjima, finansiranjem gradnje crkava i bržim napredovanjem u hijerarhiji.

---

Širenje utjecaja kroz religiju, kulturu i obrazovanje

Prema pisanju ruskog nezavisnog portala Meduza, koji prenosi Bloombergovu analizu, rast prisustva RPC-a dio je šire strategije Moskve za jačanje političkog i kulturnog utjecaja u Africi.

Kako se navodi, Rusija se ne može u potpunosti takmičiti sa Zapadom i Kinom u domenu investicija i trgovine, pa naglasak stavlja na religiju, kulturu i jezik kao instrumente „meke moći“. U Južnoj Africi RPC, prema izvještaju, značajan dio vjernika pronalazi među Afrikanerima – konzervativnim dijelom bijelog stanovništva sklonim tradicionalnim vrijednostima.

Od 2022. godine širom Afrike otvoreno je sedam kulturnih centara pod nazivom „Ruske kuće“, a pregovori o novim centrima vode se i u Namibija. Nastava ruskog jezika pokrenuta je na univerzitetima u Abidžanu (Obala Bjelokosti) i Harareu (Zimbabve).

Godine 2024. fondacija Innopraktika, kojom rukovodi Katerina Tihonova, otvorila je predavaonicu na Univerzitetu u Dakaru u Senegal, s ciljem promocije ruskog jezika i kulture.

Ruski ministar vanjskih poslova Sergej Lavrov izjavio je da je krajem 2025. godine više od 32.000 afričkih studenata bilo upisano na ruskim univerzitetima, dok je kvota za afričke studente povećana na više od 5.300 mjesta.

„Ove aktivnosti pomažu u stvaranju slike o Rusiji kao velikoj zemlji i prijatelju svih Afrikanaca“, ocijenio je Thierry Vircoulon iz Francuskog instituta za međunarodne odnose za Bloomberg.

---

Humanitarne i medijske inicijative

U okviru šire kampanje, Rusija je organizovala simbolične isporuke žita i đubriva, pružila tehničku pomoć u mapiranju ribljeg fonda uz obale Maroka i Senegala te pokrenula niz humanitarnih projekata.

Istovremeno se razvija i medijsko prisustvo. Državni, prokremaljski medij Sputnik već ima uredničko sjedište u Etiopija, dok se novo planira otvoriti u Južnoj Africi.

Analitičari ocjenjuju da kombinacija vjerskog, kulturnog, obrazovnog i medijskog djelovanja predstavlja koordinisanu strategiju dugoročnog pozicioniranja Rusije na afričkom kontinentu, u kontekstu promijenjenih globalnih odnosa nakon rata u Ukrajini.

Afrika Ruska pravoslavna crkva